دعای صباح دعایی پرفضیلت از امیرالمؤمنین(ع)
![دعای صباح دعایی پرفضیلت از امیرالمؤمنین(ع) دعای صباح دعایی پرفضیلت از امیرالمؤمنین(ع)](https://setare.com/files/fa/news/1397/1/14/139212_110.jpg)
به گزارش پایگاه اطلاعرسانی دست نوشتههای معارفی امیرمحسن سلطان احمدی: در چنین روزی یازدهم ذیالحجه امیرالمؤمنین (علیه السلام) به تعلیم پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلّم) دعای شریف صباح را به دست مبارک خود نوشتند. اگر دنبال دعایی سریع الاجابه هستید حتما این دعای بافضیلت را از دست ندهید و یک اربعین پس از نماز صبح (اول وقت) آن را بخوانید.
دعای صباح دعایی منسوب از امیرالمؤمنین علیه السلام
از دعاهای منسوب به مولا امیرالمؤمنین علیه السلام دعای صباح است که این دعا در چنین روزی یازدهم ذی الحجه سال ۲۵ هجری امیرالمؤمنین (علیه السلام) به تعلیم پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلّم) دعای شریف صباح را به دست مبارک خود نوشتند و از دعاهای پر فضیلت و سریع الاجابه است.
دعای صباح با مناجات خداوند و ذکر نعمتهای او از جمله پدید آوردن صبح، آفرینش آسمان، حرکت ستارگان و گردش آفتاب و ماه شروع میشود و در فراضی رحمت بیکران الهی و اعتماد به قبول توبه و برآوردن امیدها و حاجات را یادآور میشود، و سپس با ستایش خداوند و بیان حاجتهایی از درگاه الهی به پایان میرسد.
قدیمترین منبعی که دعای صباح در آن دیده شده، کتاب اختیار المصباح تألیف سال ۶۵۳ق. از سید علی بن الحسین بن حسّان بن الباقی القرشی معاصر محقّق حلّی و سید بن طاووس است. فیض کاشانی نیز این دعا را در آخر کتاب ذریعة الضراعة آورده است.
علامه سید عباس کاشانی از شاگردان آیت الله قاضی در کتاب مصابیح الجنان این دعا را نقل نموده و درباره آن چنین نوشته است: «دعای است گرانمایه از نیایشهای امام امیرالمؤمنان علیه السلام که سید بن الباقی آن را در کتاب المصابح روایت کرده و گفته است: من نوشتهای به خط مولا و نیای خود، امیرالمؤمنان علیه السلام، ان سر خیل سپید رویان و شیر پیروزمند، علی بن ابی طالب علیه السلام -که برترین درودها بر او باد – یافتم که در آن آمده بود: به نام خداوند بخشنده مهربان. این دعایی است که پیامبر صلی الله علیه و آله به من آموخت و او خود پیوسته آن را به هنگام صبح تلاوت میکرد. این دعا را علی بن ابی طالب علیه لاسلام در پایان روز پنج شنبه یازدهم ذی الحجه سال ۲۵ هجری به قلم آورد.
همچنین شهید اول نیز گوید: من آن را از خط مبارک امام نقل کردم. سید بن الباقی در المصباح روایت کرده است: این دعا پس از نافله صبح خوانده میشود. و علامه بزرگ مجلسی آن را در بحار الانوار روایت کرده و گفته است: مشهور، خواندن این دعا پس از نماز صبح است. عمل کردن طبق هر یک از این دو روایت نیکو است.»
هر چند برخی درباره سندیت آن اختلاف نظر دارند اما مضامین ناب آن نشان دهنده این است که این دعا انشای فردی عادی نیست، بلکه یک دوره عرفان و توحید ناب است. به گفته علمای شیعه بلندترین مضامین حِکمی، عرفانی و کلامی در این دعا آمده است و مضامین این دعا باعث شده برخی از بزرگان و اهل عرفان و علم شرحی بر این دعا بنویسند.
درباره زمان خواندن این دعا برخی گفتهاند بعد از نماز صبح و برخی هم بعد از نافله و قبل از نماز صبح توصیه به خواندن آن نمودهاند اما این دعا را امیرالمؤمنین علیه السلام بعد از نماز صبح میخواندند.
مرحوم آیت الله شیخ محمدتقی بهجت درباره این دعا گفتند: «مرحوم سید مرتضی کشمیری بعد از نماز مغرب و عشا در ماه صیام دو ساعت تعقیب میخواند؛ ولی نقل شده است که در تعقیب نماز صبح، دعای صباح را – بهجهتعدم وثوق به سند وعدم اطمینان به صدور آن – نمیخواند، و این در حالی است که متن دعای صباح گواه صادق بر صدور آن از کارخانه اهلبیت علیهمالسلام است؛ نه اینکه از دیگری باشد و بهصورت قاچاق در میان ادعیه مأثوره وارد شده باشد!»
همچنین درباره زمان خواندن این دعا از ایشان سؤال شده که دعای صباح بعد از نافله صبح خوانده شود، یا بعد از فریضه صبح؟ که آیت الله بهجت در جواب گفتند: از تعقیبات فریضه صبح بهشمار میآید.
سال گذشته در محضر آیت الله مهدی احدی از شاگردان آیت الله بهجت بودم که ایشان نیز توصیه کردند هر روز این دعا را بخوانید و بعد ازآن سر را بر سجده بگذارید و گریه کنید و این بخش از دعای صباح را در سجده بگویید: «اإِلَهِی قَلْبِی مَحْجُوبٌ وَ نَفْسِی مَعْیُوبٌ وَ عَقْلِی مَغْلُوبٌ وَ هَوَائِی غَالِبٌ وَ طَاعَتِی قَلِیلٌ وَ مَعْصِیَتِی کَثِیرٌ وَ لِسَانِی مُقِرٌّ بِالذُّنُوبِ فَکَیْفَ حِیلَتِی یَا سَتَّارَ الْعُیُوبِ وَ یَا عَلامَ الْغُیُوبِ وَ یَا کَاشِفَ الْکُرُوبِ اغْفِرْ ذُنُوبِی کُلَّهَا بِحُرْمَهِ مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ یَا غَفَّارُ یَا غَفَّارُ یَا غَفَّارُ بِرَحْمَتِکَ یَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِینَ.»
همچنین استاد شیخ حسین انصاریان چنین بیان کرده اند: « علاّمه مجلسی این دعا را در «کتاب دعای» بحار و در «کتاب صلات» آن همراه با توضیح ذکر کرده و فرموده: این دعا از دعاهای مشهور است ولی من آن را در کتابهای معتبر جز در کتاب «مصباح» سید ابن باقی(رحمةاللهعلیه) نیافتم؛ و نیز فرموده است: مشهور خواندن این دعا پس از نماز صبح است درحالیکه سید ابن باقی خواندن آن را پس از «نافله صبح» روایت کرده است؛ و به هر کدام عمل شود مناسب است.» (مفاتیح الجنان در انتهای توضیح دعای صباح).
شایسته است اگر برای اولین بار میخواهید این دعا را بخوانید، حتما قبل از آن ابتدا یک بار معنای آن را بخوانید و سپس در مداوم بر آن نسبت به معانی آن دقت و توجه کافی را داشته باشید. و کسانی که برای حاجات می خوانند، حتما بعد از نماز صبح (اول وقت) یک اربعین با توجه و مداومت این دعا را بخوانند.
متن کامل دعای صباح به شرح زیر است:
بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اللّٰهُمَّ يَا مَنْ دَلَعَ لِسانَ الصَّباحِ بِنُطْقِ تَبَلُّجِهِ، وَسَرَّحَ قِطَعَ اللَّيْلِ الْمُظْلِمِ بِغَيَاهِبِ تَلَجْلُجِهِ، وَأَتْقَنَ صُنْعَ الْفَلَكِ الدَّوَّارِ فِى مَقَادِيرِ تَبَرُّجِهِ، وَشَعْشَعَ ضِيَاءَ الشَّمْسِ بِنُورِ تَأَجُّجِهِ، يَا مَنْ دَلَّ عَلَىٰ ذَاتِهِ بِذَاتِهِ، وَتَنَزَّهَ عَنْ مُجَانَسَةِ مَخْلُوقَاتِهِ، وَجَلَّ عَنْ مُلائَمَةِ كَيْفِيَّاتِهِ، يَا مَنْ قَرُبَ مِنْ خَطَراتِ الظُّنُونِ، وَبَعُدَ عَنْ لَحَظَاتِ الْعُيُونِ، وَعَلِمَ بِمَا كَانَ قَبْلَ أَنْ يَكُونَ، يَا مَنْ أَرْقَدَنِى فِى مِهَادِ أَمْنِهِ وَأَمَانِهِ، وَأَيْقَظَنِى إِلىٰ مَا مَنَحَنِى بِهِ مِنْ مِنَنِهِ وَ إِحْسَانِهِ، وَكَفَّ أَكُفَّ السُّوءِ عَنِّى بِيَدِهِ وَسُلْطَانِهِ؛
صَلِّ اللّٰهُمَّ عَلَى الدَّلِيلِ إِلَيْكَ فِى اللَّيْلِ الْأَلْيَلِ، وَالْمَاسِكِ مِنْ أَسْبَابِكَ بِحَبْلِ الشَّرَفِ الْأَطْوَلِ، وَالنَّاصِعِ الْحَسَبِ فِى ذِرْوَةِ الْكَاهِلِ الْأَعْبَلِ، وَالثَّابِتِ الْقَدَمِ عَلَىٰ زَحالِيفِها فِى الزَّمَنِ الْأَوَّلِ، وَعَلَىٰ آلِهِ الْأَخْيَارِ الْمُصْطَفَيْنَ الْأَبْرارِ، وَافْتَحِ اللّٰهُمَّ لَنَا مَصَارِيعَ الصَّباحِ بِمَفَاتِيحِ الرَّحْمَةِ وَالْفَلَاحِ، وَأَلْبِسْنِى اللّٰهُمَّ مِنْ أَفْضَلِ خِلَعِ الْهِدَايَةِ وَالصَّلَاحِ، وَأَغْرِسِ اللّٰهُمَّ بِعَظَمَتِكَ فِى شِرْبِ جَنانِى يَنَابِيعَ الْخُشُوعِ، وَأَجْرِ اللّٰهُمَّ لِهَيْبَتِكَ مِنْ آمَاقِى زَفَرَاتِ الدُّمُوعِ، وَأَدِّبِ اللّٰهُمَّ نَزَقَ الْخُرْقِ مِنِّى بِأَزِمَّةِ الْقُنُوعِ؛
إِلٰهِى إِنْ لَمْ تَبْتَدِئْنِى الرَّحْمَةُ مِنْكَ بِحُسْنِ التَّوْفِيقِ، فَمَنِ السَّالِكُ بِى إِلَيْكَ فِى واضِحِ الطَّرِيقِ ؟ وَ إِنْ أَسْلَمَتْنِى أَنَاتُكَ لِقائِدِ الْأَمَلِ وَالْمُنَىٰ فَمَنِ الْمُقِيلُ عَثَرَاتِى مِنْ كَبَوَاتِ الْهَوىٰ ؟ وَ إِنْ خَذَلَنِى نَصْرُكَ عِنْدَ مُحارَبَةِ النَّفْسِ وَالشَّيْطانِ، فَقَدْ وَكَلَنِى خِذْلانُكَ إِلىٰ حَيْثُ النَّصَبِ وَالْحِرْمانِ؛
إِلٰهِى أَتَرَانِى مَا أَتَيْتُكَ إِلّا مِنْ حَيْثُ الْآمالِ، أَمْ عَلِقْتُ بِأَطْرَافِ حِبَالِكَ إِلّا حِينَ باعَدَتْنِى ذُنُوبِى عَنْ دَارِ الْوِصَالِ، فَبِئْسَ الْمَطِيَّةُ الَّتِى امْتَطَتْ نَفْسِى مِنْ هَوَاها، فَوَاهاً لَهَا لِمَا سَوَّلَتْ لَهَا ظُنُونُها وَمُنَاها، وَتَبّاً لَها لِجُرْأَتِها عَلَىٰ سَيِّدِها وَمَوْلاها . إِلٰهِى قَرَعْتُ بَابَ رَحْمَتِكَ بِيَدِ رَجَائِى، وَهَرَبْتُ إِلَيْكَ لَاٰجِئاً مِنْ فَرْطِ أَهْوَائِى، وَعَلَّقْتُ بِأَطْرَافِ حِبَالِكَ أَنامِلَ وَلَاٰئِى، فَاصْفَحِ اللّٰهُمَّ عَمَّا كُنْتُ أَجْرَمْتُهُ مِنْ زَلَلِى وَخَطَائِى، وَأَقِلْنِى مِنْ صَرْعَةِ رِدَائِى، فَإِنَّكَ سَيِّدِى وَمَوْلاىَ وَمُعْتَمَدِى وَرَجَائِى؛
وَأَنْتَ غايَةُ مَطْلُوبِى وَمُنَاىَ فِى مُنْقَلَبِى وَمَثْوَاىَ . إِلٰهِى كَيْفَ تَطْرُدُ مِسْكِيناً الْتَجَأَ إِلَيْكَ مِنَ الذُّنُوبِ هارِبَاً ؟ أَمْ كَيْفَ تُخَيِّبُ مُسْتَرْشِداً قَصَدَ إِلَىٰ جَنَابِكَ سَاعِياً ؟ أَمْ كَيْفَ تَرُدُّ ظَمْآناً وَرَدَ إِلىٰ حِيَاضِكَ شَارِباً ؟ كَلَّا وَحِيَاضُكَ مُتْرَعَةٌ فِى ضَنْكِ الْمُحُولِ، وَبَابُكَ مَفْتُوحٌ لِلطَّلَبِ وَالْوُغُولِ، وَأَنْتَ غايَةُ الْمَسْؤُولِ وَنِهَايَةُ الْمَأْمُولِ . إِلٰهِى هَذِهِ أَزِمَّةُ نَفْسِى عَقَلْتُها بِعِقَالِ مَشِيَّتِكَ، وَهٰذِهِ أَعْبَاءُ ذُنُوبِى دَرَأْتُها بِعَفْوِكَ وَرَحْمَتِكَ، وَهَذِهِ أَهْوَائِىَ الْمُضِلَّةُ وَكَلْتُها إِلَىٰ جَنَابِ لُطْفِكَ وَرَأْفَتِكَ؛
فَاجْعَلِ اللّٰهُمَّ صَبَاحِى هٰذا نَازِلاً عَلَىَّ بِضِيَاءِ الْهُدىٰ، وَبِالسَّلامَةِ فِى الدِّينِ وَالدُّنْيا، وَمَسَائِى جُنَّةً مِنْ كَيْدِ الْعِدَىٰ وَوِقايَةً مِنْ مُرْدِياتِ الْهَوَىٰ، إِنَّكَ قادِرٌ عَلَىٰ ما تَشاءُ، ﴿تُؤْتِى الْمُلْكَ مَنْ تَشاءُ، وَتَنْزِعُ الْمُلْكَ مِمَّنْ تَشاءُ، وَتُعِزُّ مَنْ تَشاءُ، وَتُذِلُّ مَنْ تَشاءُ، بِيَدِكَ الْخَيْرُ إِنَّكَ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ، تُولِجُ اللَّيْلَ فِى النَّهارِ، وَتُولِجُ النَّهارَ فِى اللَّيْلِ، وَتُخْرِجُ الْحَىَّ مِنَ الْمَيِّتِ، وَتُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ، وَتَرْزُقُ مَنْ تَشاءُ بِغَيْرِ حِسَابٍ﴾، لَاإِلٰهَ إِلّا أَنْتَ سُبْحانَكَ اللّٰهُمَّ وَبِحَمْدِكَ، مَنْ ذَا يَعْرِفُ قَدْرَكَ فَلَا يَخافُكَ، وَمَنْ ذَا يَعْلَمُ مَا أَنْتَ فَلَا يَهابُكَ؛
أَلَّفْتَ بِقُدْرَتِكَ الْفِرَقَ، وَفَلَقْتَ بِلُطْفِكَ الْفَلَقَ، وَأَنَرْتَ بِكَرَمِكَ دَياجِىَ الْغَسَقِ، وَأَنْهَرْتَ الْمِيَاهَ مِنَ الصُّمِّ الصَّياخِيدِ عَذْباً وَأُجَاجاً، وَأَنْزَلْتَ مِنَ الْمُعْصِراتِ ماءً ثَجَّاجاً، وَجَعَلْتَ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ لِلْبَرِيَّةِ سِراجاً وَهَّاجاً، مِنْ غَيْرِ أَنْ تُمَارِسَ فِيَما ابْتَدَأْتَ بِهِ لُغُوباً وَلَا عِلاجاً، فَيا مَنْ تَوَحَّدَ بِالْعِزِّ وَالْبَقَاءِ، وَقَهَرَ عِبَادَهُ بِالْمَوْتِ وَالْفَناءِ، صَلِّ عَلىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الْأَتْقِيَاءِ، وَاسْمَعْ نِدَائِى؛
وَاسْتَجِبْ دُعَائِى، وَحَقِّقْ بِفَضْلِكَ أَمَلِى وَرَجَائِى، يَا خَيْرَ مَنْ دُعِىَ لِكَشْفِ الضُّرِّ، وَالْمَأْمُولِ لِكُلِّ عُسْرٍ وَيُسْرٍ، بِكَ أَنْزَلْتُ حاجَتِى فَلَا تَرُدَّنِى مِنْ سَنِيِّ مَوَاهِبِكَ خائِباً، يَا كَرِيمُ يَا كَرِيمُ يَا كَرِيمُ، بِرَحْمَتِكَ يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ، وَصَلَّى اللّٰهُ عَلىٰ خَيْرِ خَلْقِهِ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ أَجْمَعِينَ.
إِلٰهِى قَلْبِى مَحْجُوبٌ، وَنَفْسِى مَعْيُوبٌ، وَعَقْلِى مَغْلُوبٌ، وَهَوَائِى غَالِبٌ، وَطَاعَتِى قَلِيلٌ، وَمَعْصِيَتِى كَثِيرٌ، وَ لِسَانِى مُقِرٌّ بِالذُّنُوبِ، فَكَيْفَ حِيلَتِى يَا سَتَّارَ الْعُيُوبِ، وَيَا عَلَّامَ الْغُيُوبِ، وَيَا كَاشِفَ الْكُرُوبِ ؟ اغْفِرْ ذُنُوبِى كُلَّها بِحُرْمَةِ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ، يَا غَفَّارُ يَا غَفَّارُ يَا غَفَّارُ، بِرَحْمَتِكَ يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ.
پدیدآورنده:
به کوشش: امیرمحسن سلطان احمدی
منابع:
ویکی شیعه
مرکز حفظ و نشر آثار آیت الله بهجت
مفاتیح الجنان
مصابیح الجنان ص
در محضر بهجت جلد دوم ص ۹۸
برچسب ها :امیرالمومنین ، دعا ، دعای امیرالمومنین ، دعای صباح ، صباح
- نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
- نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
- نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.
ارسال نظر شما
مجموع نظرات : 0 در انتظار بررسی : 0 انتشار یافته : ۰