دسته : * یاداشت هاتاریخ: ۱۳۹۵/۱۰/۱۶
یاد مرگ کلید و رمز ورود به معنویت و نجات از غفلت

به نام خدای لوح و قلم

«کُلُّ نَفْسٍ ذائِقَهُ الْمَوْتِ»

مرگ حقیقتی است که هر روز به طور آشکار آن را مشاهده می کنیم و یا چیزی در رابطه با آن می شنویم؛ امّا انسانی که علاقمند به زندگی دنیایی است و به بازیهای دنیایی سرگرم شده و گمان می کند که مرگ، نابودی است و زندگی بعد از آن هرگز معنایی ندارد، از یاد مرگ می ترسد و از نشانه های آن فرار می کند؛ در حالی که خداوند چنین انسانهایی را مورد خطاب خویش قرار داده، می فرماید: «أَیْنَمَا تَکُونُوا یُدْرِککُّمُ الْمَوْتُ وَلَوْ کُنتُمْ فِی بُرُوجٍ مُّشَیَّدَهٍ»؛ «هر کجا باشید، مرگ شما را فرا می گیرد؛ اگر چه در کاخهای بسیار محکم باشید.»

مرگ حقیقت قطعی و قانون کلی خداوند

اما مرگ حقیقتی قطعی و غیرقابل انکار برای هر موجود زنده می باشد که خداوند چشیدن طعم آن را به عنوان یک قانون کلّی بیان نموده، می فرماید: «کُلُّ نَفْسٍ ذائِقَهُ الْمَوْتِ»؛ «همه کس چشنده مرگ است.»

نقش سازنده یاد مرگ

یاد مرگ، نقشی بسیار سازنده در زندگی انسان دارد به گونه ای که پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله به یاد آورندگان آن را، هم درجه شهدا معرفی می کند: «قِیلَ یا رَسُولَ اللّه هَلْ یُحْشَرُ مَعَ الشُّهَداءِ اَحَدٌ. قالَ نَعَمْ مَنْ یَذْکُرُ الْمَوْتَ بَیْنَ الْیَوْمِ وَاللَّیْلَهِ عِشْرِینَ مَرَّهً؛ به رسول خدا صلی الله علیه و آله عرض کردند: آیا کسی با شهدا محشور خواهد شد؟ فرمود: بلی، کسی که در شبانه روز بیست مرتبه مرگ را یاد کند.»

رهایی از غفلت با یاد مرگ

از جمله آثار یاد مرگ، رهایی از غفلت و هشیاری نسبت به حقایق مهم پیرامونمان می باشد. در واقع، ما انسانها از یاد مرگ می ترسیم و فریب دنیا را می خوریم و به بازیچه سرگرم می شویم؛ در حالی که برای آخرت آفریده شده ایم؛ ولی این دنیا را که در آن هستیم دوست داریم.

هیچ گاه نباید فراموش کنیم که زندگی ما نَفَسهایی است که شمرده می شود و چون نَفَسی بگذرد، قسمتی از آن کاسته شده و قدمی به مرگ نزدیک تر شده ایم.

زدودن زنگار غفلت از قلب با یاد مرگ

غفلت از مرگ، دنیا را در نظر انسان زیبا و با ارزش جلوه می دهد و او را سخت شیفته خویش می گرداند، به طوری که عقل او را از درک هر حقیقت و واقعیتی همچون مرگ محروم می سازد.

قلب و دل انسان بر اثر این اشتغالات به امور دنیوی زنگار غفلت و بی خبری به خود می گیرد و یاد مرگ می تواند زداینده این آلودگی ها و روشنی بخش قلب و وجود آدمی باشد.

یاد مرگ درمان بیماری ها و رذایل اخلاقی

در درمان تمام بیماری های اخلاقی، یک درمان مشترک وجود دارد  و آن یاد مرگ است که همیشه در صدر درمان‌های بیماری های روحی و رذایل اخلاقی از جمله درمان حسد، بخل، حرص، آرزوی طولانی و…  قرار دارد.

معلوم می‌شود یاد مرگ چه کیمیا و کمک بزرگی برای سالک الی الله است که باعث کشف موانع مسیرش می شود و حتی گاهی باعث از بین بردن این موانع می گردد و به سرعت سالک می افزاید.

معمولا مرگ دائماً اطراف ما اتفاق می‌افتد و ما آن را می بینیم و می‌توانیم از آن برای خودمان تصویر ذهنی بسازیم ؛ما هر روز در دنیای اطرافمان که زندگی میکنیم شاهد دیدن جنازه ها ، کفن و دفن اموات یا مراسمات ترحیم هستیم که می تواند این نوع مناسبات تصویری در ذهن ما ایجاد کند تا به یاد مرگ بپردازیم و بیدار شویم و بدانیم  که مرگ به عنوان پایان دنیا و آغاز یک عالم ناشناخته است و کلید نجات ما در این دنیای بعد از مرگ اعمال ما در دنیاست که این تفکر تأثیر فوق‌العاده‌ای برای ما دارد و با نگرش توحیدی به آن باعث نجات‌بخشی ما خواهد شد.

دنیا بزرگترین مانع سالک و یاد مرگ قوی ترین ابزار عبور

بزرگ‌ترین مانع بر سر راه سالک دنیا است که پای انسان را می‌گیرد، او را اسیر می‌کند و باعث می‌شود انسان تکان نخورد و سرعت‌گیر سالک بلکه متوقف‌کننده‌ او است اما یاد مرگ یک می تواند کمک‌کننده و سرعت‌دهنده‌ بسیار جدی و قوی برای عبور از این موانع باشد.

در روایت داریم:«حُبُّ الدُّنْیا رَأْسُ کُلِّ خَطِیئَه؛ دوست داشتن دنیا، سرچشمه همه‌ گناهان است». آن طرف جاذبه‌ دنیایی و این طرف میل نفس ما به دنیا است و وقتی این دو به هم می‌رسند انسان را هلاک می‌کند.

حال تصور کنید دارویی پیدا کنید که این مانع را برطرف کند یا کاهش دهد و باعث مدیریت میل نفسانی انسان یا کاهش جاذبه‌ دنیا شود. این دارو خیلی مهم و کمک فوق العاده‌ای است. و این دارو چیزی نیست جز یاد مرگ که یاد مرگ موانع را کاهش می‌دهد و بلکه آنها را رفع می‌کند و به سالک حرکت و سرعت می‌دهد.

شناخت حقیقت دنیا و حیات ابدی انسان

بنابراین دنیا با زینت خود پیش چشم انسان عظمتی پیدا کرده و خودی نشان داده تا انسان را از حقیقت و حیات ابدی دور کند اما اگر این پرده کنار زده شود و واقعیت دنیا پیش چشم انسان آشکار  و انسان،چهره‌ واقعی دنیا را ببیند، کمک خیلی بزرگی به انسان در راه سیر و سلوک خواهد نمود.

در این صورت انسان می‌تواند به‌آسانی از دنیا عبور کند و به آخرت برسد و به تعبیری با عبور از ظاهر  که دنیا باشد به باطن که آخرت است خواهیم رسید و کلید ورود از غفلت به معنویت یاد مرگ می باشد.

نتیجه این که انسانی که همواره در یاد مرگ باشد، هیچ گاه عملی انجام نمی دهد که در قیامت نتواند پاسخگوی آن باشد و بدین سبب عذاب الهی را بر خود هموار سازد؛ بلکه آرزوها را کوتاه نموده و در دنیا تمام سعی و تلاش خود را در طاعت و بندگی خدا قرار خواهد داد تا بهشت الهی را جایگاه خویش نماید.

لذا لازم است سالک در برنامه عبادی خود هر روز یاد مرگ و تفکر در این زمینه را جز برنامه روزانه خود قرار دهد و علاوه هر هفته با حضور در قبرستان ها،ضمن قرائت فاتحه از نزدیک به موضوع مرگ فکر نموده که این امر به سرعت سالک و موفقیت او کمک زیادی خواهد کرد.

به قلم: امیرمحسن سلطان احمدی